Galeria Malarstwa i Rzeźby

Hasłem rozpoznawczym Galerii jest malarstwo Jacka Malczewskiego. W początkach XX w. w podpoznańskim Rogalinie Edward A. hr. Raczyński zgromadził w swojej wielkiej kolekcji sztuki polskiej i europejskiej ponad czterdzieści obrazów artysty. Włączone po wojnie do zbiorów muzealnych (od 1993 r. jako własność działającej przy Muzeum Narodowym Fundacji im. Raczyńskich), współtworzą one największy a zarazem najbardziej wartościowy zbiór Malczewskiego w Polsce. Znaczną jego część pomieszczono na najwyższym piętrze Galerii Malarstwa i Rzeźby, urządzając tam – jedyny taki w polskich muzeach – monograficzny pokaz wybranych obrazów.
Malczewski, malarz-symbolista, należy do tej grupy artystów, którzy impresjonistycznemu opisowi świata przeciwstawili obrazy-wizje. Wywiedzione z wyobraźni, odtwarzają one inną realność, ponad tę widzianą. Inspiracje wielkimi tekstami kultury współistnieją tu z zapisem najbardziej osobistych emocji. W centrum tego świata pozostaje zawsze artysta i sztuka - tak jak w "Melancholii" i "Błędnym Kole", arcydziełach Malczewskiego i najważniejszych obrazach polskiego symbolizmu.

Prezentowana w Galerii kolekcja polskiej sztuki powstałej po II wojnie światowej ma swe początki w tradycji postimpresjonistycznej, szybko jednak została rozszerzona o dzieła nowoczesne. Najciekawsze z nich to płótna Tadeusza Kantora i Jerzego Nowosielskiego, rzeźby Aliny Szapocznikow i prace artystów neoawangardowych oraz pop-artu. Z dwóch ostatnich dekad XX w. pochodzą dzieła wykonane zarówno w technikach czystych, jak i mieszanych, począwszy od malarstwa przez instalację do rzeźby i fotografii takich twórców, jak Izabella Gustowska, Grzegorz Kowalski i Zofia Kulik.
Zbiory Galerii Malarstwa i Rzeźby obejmują także zabytki z wieków wcześniejszych. Wśród eksponatów polskiej sztuki XVII i XVIII w. godny szczególnej uwagi jest zbiór portretów trumiennych – nieznanych nigdzie poza obszarem wpływów kultury sarmackiej.
Doświadczanie sztuki obcej prezentowanej przy Alejach Marcinkowskiego 9 należałoby zacząć od rzeźby "Chrystusa na osiołku", wykonanej w końcu XV w. w Ulm przez warsztat Michela i Gregora Erhartów - wiodącą pracownię rzeźbiarską gotyku.
W części Galerii poświęconej europejskiemu malarstwu szczególnie interesujące są dzieła włoskiego renesansu, z przykuwającą wzrok "Grą w szachy" Sofonisby Anguissoli, oraz najbogatsza i najcenniejsza w Polsce kolekcja malarstwa hiszpańskiego z XVII w., z imponującą "Madonną Różańcową" Francisca de Zurbarána. Warto także zwrócić uwagę na wyjątkowy u nas zbiór malarstwa niemieckiego XIX w., od romantyzmu po impresjonizm i symbolizm.
Realizowany w Galerii program edukacyjny umożliwia bliższe poznanie dzieł znajdujących się w jej przestrzeni. Program kierowany jest zarówno do dzieci, młodzieży, jak i osób dorosłych.