Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Το κτήριο του Μουσείου, διατηρητέο μνημείο το ίδιο, θεμελιώθηκε το 1866. Η κατασκευή του βασίστηκε σε σχέδια των αρχιτεκτόνων Ludwig Lange και Παναγή Κάλκου. Την τελική διαμόρφωση της πρόσοψης του κτηρίου επιμελήθηκε ο Ernst Ziller, ο οποίος είχε και την επίβλεψη έως το 1889, έτος των επίσημων εγκαινίων του. Η ολοκλήρωση του Μουσείου, ως έχει σήμερα, έγινε σταδιακά μέσα στον 20ό αιώνα με προσθήκες στην ανατολική πλευρά.

Το 1893, με Προεδρικό Διάταγμα θεσπίστηκαν οι αρχαιολογικές Συλλογές του Μουσείου, που, με μικρές τροποποιήσεις, ισχύουν έως σήμερα. Οι συλλογές είναι: Συλλογή Προϊστορικών και Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων, Συλλογή Γλυπτών, Συλλογή Αγγείων και Μικροτεχνίας, Συλλογή Χαλκών, Συλλογή Κυπριακών Αρχαιοτήτων.

H ανακαίνιση και επανέκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου συντελέστηκαν μεταξύ των ετών 2002-2008. Το Μουσείο έκλεισε τις πύλες του για το κοινό, για πρώτη φορά ύστερα από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την 1^η Οκτωβρίου 2002 και επαναλειτούργησε από το 2004. Σήμερα το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείου διαθέτει 8500 τ.μ. εκθεσιακών χώρων, στους οποίους παρουσιάζονται 12.000 εκθέματα.

Στο περιεχόμενο των συλλογών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και στην άνιση, συχνά, εκπροσώπηση σε αυτές της παραγωγής όλων των εποχών και όλων των πόλεων–κρατών του αρχαίου ελληνικού κόσμου, αντανακλώνται οι τύχες και η πορεία του νεότερου ελληνικού κράτους από την ίδρυσή του. Άλλωστε, η συγκέντρωση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ευρημάτων ανασκαφών από την ελληνική επικράτεια διακόπηκε στα μεταπολεμικά χρόνια με την ίδρυση των τοπικών αρχαιολογικών μουσείων. Οι αγορές και οι δωρεές είναι πλέον οι πηγές εμπλουτισμού του. Σε όλη την πορεία του δεν έλειψαν  οι πατριώτες συλλέκτες, οι οποίοι δωρίζοντας τις συλλογές τους, πλούτισαν με εξαίρετα έργα τα εκθέματά του: Ιωάννης Δημητρίου (1880), Ιωάννης Μισθός (1889), Κωνσταντίνος Καραπάνος (1902), Αλέξανδρος Ρόστοβιτς (1904), Γρηγόριος Εμπεδοκλής (1950), Ελένη Σταθάτου (1957), Λουκάς Μπενάκης (1968), Ι.Π. Σερπιέρης–Βλαστός (1987).